آیا کارگران روزمزد، مزدساعتی و پاره‌وقت — مانند کارگری که روزانه ۳ ساعت کار می‌کند — برای جمعه و تعطیلات رسمی استحقاق دریافت مزد دارند؟ نخست باید توجه داشت که عناوین «روزمزد»، «مزدساعتی» و «پاره‌وقت» از نظر حقوق کار یکسان نیستند و نباید آثار حقوقی آنها با یکدیگر خلط شود.
۱) کارگران روزمزد
صرف عنوان «روزمزد» موجب خروج کارگر از شمول قانون کار نیست. چنانچه رابطه طرفین واجد ارکان رابطه کار، از جمله انجام شخصی کار، تبعیت حقوقی و دریافت مزد باشد، کارگر مشمول قانون کار خواهد بود و مقررات مربوط به تعطیل هفتگی، تعطیلات رسمی، مرخصی، عیدی و سنوات حسب مورد درباره وی نیز جاری است.
بنابراین «روزمزد بودن» به‌تنهایی موجب محرومیت کارگر از مزد ایام تعطیل نیست. در خصوص جمعه، ماده ۶۲ قانون کار، جمعه را تعطیل هفتگی کارگر با استفاده از مزد مقرر کرده است. همچنین مطابق تبصره ۲ ماده ۶۲ قانون کار، چنانچه روزهای کار در هفته کمتر از شش روز باشد، مزد روز تعطیل هفتگی معادل یک‌ششم مجموع مزد یا حقوق دریافتی کارگر در روزهای کار هفته خواهد بود.
۲) کارگران مزدساعتی
کارگر مزدساعتی نیز مشمول مقررات قانون کار است. مطابق ماده ۱۷ آیین‌نامه اجرایی ضوابط و مزایا و مشاغل قابل شمول به نظام‌های کارمزدی، مزد ساعتی و کارمزد ساعتی، کارگران مشمول مزد ساعتی حق استفاده از تعطیلات رسمی با استفاده از مزد را دارند.
بنابراین صرف اینکه مزد کارگر بر مبنای ساعت کار محاسبه می‌شود، موجب محرومیت وی از مزد تعطیلات رسمی نخواهد بود. همچنین نحوه محاسبه مزد تعطیل در این نظام مزدی تابع مقررات خاص ماده ۱۷ آیین‌نامه مذکور است و نمی‌توان بدون توجه به آن، صرفاً مزد ماهانه را بر تعداد روزهای ماه تقسیم کرد.
۳) کارگران پاره‌وقت
مطابق ماده ۳۹ قانون کار:
«مزد و مزایای کارگرانی که به صورت نیمه‌وقت و یا کمتر از ساعات قانونی تعیین‌شده به کار اشتغال دارند، به نسبت ساعات کار انجام‌یافته محاسبه و پرداخت می‌شود.»
بنابراین پاره‌وقت بودن نیز موجب خروج کارگر از حمایت‌های قانون کار نیست. برای مثال، چنانچه کارگری به‌طور مستمر روزانه ۳ ساعت کار کند، مزد و مزایای قانونی وی، از جمله مزایای مرتبط با تعطیل هفتگی، حسب مقررات مربوط و به نسبت ساعات کار محاسبه خواهد شد.
نکته مهم کارشناسی
«پاره‌وقت» و «مزدساعتی» دو مفهوم متفاوت‌اند. ممکن است کارگری پاره‌وقت باشد اما مزد او ماهانه یا روزانه تعیین شود؛ بنابراین ابتدا باید نوع نظام مزدی و سپس میزان ساعات کار مشخص شود.
جمع‌بندی
- روزمزد بودن، به‌خودی‌خود موجب محرومیت از مزد تعطیل نمی‌شود.
- مزدساعتی بودن نیز موجب سقوط حق کارگر نسبت به تعطیلات رسمی نیست.
- پاره‌وقت بودن نیز موجب خروج از شمول مقررات قانون کار نمی‌شود.
اما میزان و نحوه محاسبه مزد جمعه و تعطیلات رسمی در هر یک از این وضعیت‌ها یکسان نیست و باید بر اساس نوع رابطه کاری، نظام مزدی، ساعات کار و مقررات خاص مربوط محاسبه شود.
مستندات: مواد ۲، ۳۵، ۳۹ و ۶۲ قانون کار و ماده ۱۷ آیین‌نامه اجرایی ضوابط و مزایا و مشاغل قابل شمول به نظام‌های کارمزدی، مزد ساعتی و کارمزد ساعتی.
اگر موضوع شما نیازمند بررسی اختصاصی است، از طریق صفحه تماس اعلام کنید؛ خدمات مرتبط در خدمات کارفرمایان و کسب‌وکارها نیز شرح داده شده است.
منبع این مطلب: کانال بله «روابط کار و منابع انسانی با محمدرضا نیک‌بخت» — nikbakhtlaborlaw.
